ته اقیانوس، نزدیک جزایر ریوکیو ژاپن، چیزی خوابیده که هیچکس نمیتواند تصمیم بگیرد چیست.
بعضیها میگویند یک هرم باستانی است، یادگار یک تمدن گمشده که قبل از پایان آخرین عصر یخبندان ساخته شده. بعضیهای دیگر میگویند فقط یک سنگ بزرگ است، یک شوخی زمینشناسانه که طبیعت در طول هزاران سال آن را به شکل پلهپله درآورده.
اسمش را گذاشتهاند یادبود یوناگونی (Yonaguni Monument). و بعد از نزدیک ۴۰ سال، هنوز کسی جواب قطعی را نمیداند.
در این مطلب میرویم به اعماق آب، نگاهی میاندازیم به این سازند اسرارآمیز، و میبینیم دانشمندان موافق و مخالف هرکدام چه حرفی برای گفتن دارند.
این چیز غولپیکر دقیقاً کجاست و چطور پیدا شد؟
سال ۱۹۸۶ بود. کیهاچیرو آرتاکه (Kihachiro Aratake)، یک غواص محلی که مشغول جستجوی نقاط جدید برای گردشگران بود، در عمق حدود ۲۵ متری آبهای اطراف جزیره یوناگونی در ژاپن به چیزی برخورد که تا آخر عمرش فراموش نمیکند .
یک سازند سنگی عظیم، با پلههای تیز، تراسهای صاف، و دیوارهایی که انگار با خطکش کشیده شده بودند.
آرتاکه سالها بعد به بیبیسی گفت: «وقتی آن را پیدا کردم، خیلی احساساتی شدم. همان لحظه فهمیدم این کشف به یک گنج برای جزیره یوناگونی تبدیل خواهد شد» .
ابعاد این سازند نفسگیر است. حدود ۵۰ متر طول، ۲۰ متر عرض، و ۲۵ متر ارتفاع دارد . برای اینکه تصورش راحتتر شود، تقریباً به اندازه یک ساختمان ۸-۹ طبقه است، فقط کاملاً زیر آب.
قضیه قدمت ۱۰ هزار ساله از کجا آمد؟
این عدد شگفتانگیز (و بحثبرانگیز) از دو جا میآید.
اول، آزمایشهای کربن ۱۴ روی جلبکها و رسوبات چسبیده به سنگ. برخی نمونهها قدمتی بین ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال نشان دادهاند . دوم، خودِ موقعیت جغرافیایی. این سازند الان حدود ۲۵ متر زیر سطح دریاست. اما ۱۰۰۰۰ سال پیش، در اوج آخرین عصر یخبندان، سطح آبهای جهان حدود ۴۰ متر پایینتر از امروز بود . یعنی اگر این سازند دستساز باشد، حتماً قبل از بالا آمدن آب ساخته شده.
اما نکته مهم: قدمت سنگ به معنی قدمت ساخت نیست. خودِ سنگ میتواند میلیونها سال قدمت داشته باشد. بحث سر این است که آیا انسان این سنگ را تراش داده یا نه.
موافقان: «این نمیتواند طبیعی باشد»
سردمدار این گروه، ماساکی کیمورا (Masaaki Kimura)، زمینشناس دریایی و پروفسور بازنشسته دانشگاه ریوکیو است . او دهههاست که غرق این ماجراست و ادعا میکند شواهد کافی برای مصنوعی بودن وجود دارد.
به گفته کیمورا، یادبود یوناگونی فقط یک بلوک سنگی نیست. او میگوید در این منطقه میتوان دید:
- پلههای تراشیده شده با زوایای ۹۰ درجه که بیش از حد دقیق و منظم به نظر میرسند
- دیوارهای صاف و طولانی که دور تا دور سازند کشیده شدهاند
- یک «جاده» که سازند را احاطه کرده
- سوراخهای گوهمانند که شبیه رد ابزارهای فلزی است
- حتی نقش برجستهای شبیه صورت انسان روی یکی از دیوارها
کیمورا قدمت احتمالی این سازه را ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سال تخمین میزند (نه ۱۰۰۰۰ سال) و معتقد است بخشی از یک «قاره گمشده» به نام مو (Mu) یا لموریا بوده که طبق افسانهها در اقیانوس آرام فرو رفته .
نویسنده مشهور گراهام هنکاک (Graham Hancock) هم از این نظریه حمایت میکند. او در برنامه جو روگان گفت: «برای من واضح است که قوسهای دستساز، سنگهای بزرگ، پلهها و تراسها را میبینم. حتی به نظر میرسد یک چهره روی سنگ کندهکاری شده» .
مخالفان: «فقط زمینشناسی بازیگوش»
اما در طرف دیگر میدان، دانشمندان محتاطتری ایستادهاند. قویترین صدای مخالف متعلق به رابرت شوخ (Robert Schoch)، زمینشناس دانشگاه بوستون است .
شوخ معتقد است هر چیزی که در یوناگونی میبینیم، کاملاً طبیعی است. استدلالهای او:
اول، منطقه یوناگونی در کمربند زلزلهخیز اقیانوس آرام قرار دارد. ماسهسنگهای آن منطقه به طور طبیعی در امتداد سطوح شکستگی (Joint Systems) ترک میخورند. این ترکها به صورت طبیعی لایههایی با زوایای تند و سطوح صاف ایجاد میکنند .
دوم، شوخ میگوید وقتی از نزدیک نگاه کنی، هیچ بلوک مجزا یا سنگچین (mortar) وجود ندارد. کل سازند یکپارچه است. اگر واقعاً انسان آن را ساخته بود، باید از قطعات جداگانه تشکیل میشد .
سوم، سازندهای مشابه دیگری هم در همان منطقه وجود دارند که کسی درباره دستساز بودنشان حرف نمیزند .
فلینت دیبل (Flint Dibble)، باستانشناس، هم در همان برنامه جو روگان گفت: «من چیزهای طبیعی عجیب زیادی دیدهام، اما در اینجا هیچچیز نیست که مرا یاد معماری انسانی بیندازد» .
دو طرف، یک جدول
| موافقان (دستساز) | مخالفان (طبیعی) |
|---|---|
| ماساکی کیمورا (زمینشناس دریایی) | رابرت شوخ (زمینشناس، دانشگاه بوستون) |
| گراهام هنکاک (نویسنده) | فلینت دیبل (باستانشناس) |
| شواهد: زوایای ۹۰ درجه، پلههای منظم، «جاده» اطراف | شواهد: منطقه زلزلهخیز، ترکهای طبیعی ماسهسنگ |
| شواهد: رد گوهها و ابزار روی سنگ | شواهد: سازند یکپارچه است (بلوک مجزا ندارد) |
| شواهد: نقش برجسته شبیه صورت انسان | شواهد: سازندهای مشابه طبیعی در همان منطقه وجود دارد |
چرا هنوز ۴۰ سال است قضیه حل نشده؟
چند دلیل دارد.
اول: خود سایت زیر آب است. بررسیهای باستانشناسی زیر آب سخت، گران و محدود است. نمیشود به راحتی حفاری کرد یا نمونهبرداری گسترده انجام داد.
دوم: پوشش جلبکها و مرجانها. بعد از هزاران سال زیر آب، سطح سنگها با لایههای ضخیمی از موجودات دریایی پوشیده شده که تشخیص جزئیات را سخت میکند .
سوم: هیچ مدرک مستقیمی از سکونت انسان در آن منطقه در آن دوران پیدا نشده. نه ابزار، نه سفال، نه استخوان. فقط خودِ سنگ .
اگر واقعاً دستساز باشد، یعنی چه؟
اگر – و یک اگر بزرگ – این سازه واقعاً توسط انسان ساخته شده باشد، تاریخ را ورق میزند.
یادبود یوناگونی پیرتر از اهرام مصر، پیرتر از استونهنج، و همدوره با گوبکلی تپه (Göbekli Tepe) در ترکیه میشود؛ محوطهای باستانی که درک ما از جوامع شکارچی-گردآورنده را متحول کرد .
یعنی قبل از اینکه انسان کشاورزی را کشف کند و یکجا نشین شود، قادر به ساخت سازههای سنگی غولپیکر با معماری پیشرفته بوده. و آن تمدن، به دلیلی که نمیدانیم، زیر آب رفته.
اما این فقط یک فرضیه است. یک «چه میشود اگر» بزرگ.
حالا تکلیف چیست؟ (برای کسانی که عجله دارند)
یادبود یوناگونی امروز به یکی از محبوبترین مقاصد غواصی ژاپن تبدیل شده . هر سال گردشگران زیادی به آنجا میروند تا با چشمان خود این معمای ۱۰۰۰۰ ساله را ببینند.
واقعیت این است که تا زمانی که یک کاوش علمی جدی و پرهزینه انجام نشود، این معما حل نخواهد شد. شاید هیچوقت هم حل نشود.
شاید خود کیهاچیرو آرتاکه، همان غواصی که اول بار آن را پیدا کرد، بهترین حرف را زده باشد. وقتی بیبیسی از او پرسید نظرت چیست، گفت:
«مهم نیست دانشمندان چه میگویند. من خودم با چشمانم دیدم. و برای من، این یک هرم است.»
حالا تو بگو؛ به نظرت کدام طرف حق دارد؟ یک هرم گمشده از یک تمدن ناشناخته، یا یک سنگ خوششانس که طبیعت آن را به شکل پله درآورده؟
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه